Kısa film en temel ifadeyle, süresi yarım saatin altında olan filme verilen addır. Ayrıca Türkiye’de kısa film henüz bir sektörü olmayan ve genellikle uzun metraj film için bir sıçrama tahtası olarak görülen bir türdür. Çoğunlukla öğrenci filmleridir, öyle olmasa da benzer muameleler görür. Türkiye’deki kısa film festivalleri, nicelik anlamında göz doldururken organizasyon ve ödül söz konusu olduğunda -istisnalar hariç- vasattır. Fon/sponsor sağlayan kurumların yetersiz olmasının film yapımını nasıl da baltaladığı, suyun yüz derecede kaynaması kadar genel geçer bir gerçeğe dönüştü. Bu noktada ikinci günah keçisi festivallerdir. Evet, festival “-miş” gibi düzenlenen pek çok aktivite ne yazık ki, yapıcı ve verimli olamayan döngüsel bir süreç yaratır. Kötü festivaller kötü filmleri, kötü filmler de kötü festivalleri üretir. Asıl nedenin ise algı problemi olduğunu söylemekle yüzyılın icadını yapmış olmayacağız. İdeal algının nasıl olacağına dair söz söylemek oldukça iddialı olabilir fakat kısa bir araştırma sonucunda şöyle sonuçlara ulaşabiliriz:
- Kısa film sanılanın aksine (genel algı dikkate alındığında) sadece öğrenci filmlerinden ibaret değildir.
- Kısa film tüm güçlüklerinin yanında yönetmene/yönetmen adayına geniş bir özgürlük alanı sağlar. Bunun en temel sebebi; bu tür filmlerin gişe kaygısı taşımaması veya taşıyamamasıdır.
- Kısa film görüntüden tasarruftur çünkü kafasındaki meseleyi başka şekilde anlatamayacağını düşünen hafif obsesif (yani biraz hasta) insanların iyileşme biçimidir.
- Kısa film izleyiciyle buluştuğunda bir süreliğine de olsa yönetmeni ehlileştirir ve dinginleştirir.
Her ne kadar yazının başında kısa film için kullanılan “genellikle uzun metraj film için bir sıçrama tahtası olarak görülen bir türdür” ifadesi kınama tonlamasıyla da okunabiliyorken bunun birçok yönetmen için bazen tek çıkış yolu ve aslında doğal bir hak olduğunu da eklemeliyiz. Dolayısıyla, kısa film bir bakıma uzun metrajlı film yapacaklar için bir sabır denemesi ve mütevazılık provasıdır. Film yapımının tüm aşamalarını minimal ölçekte deneyimleyen yönetmen adayı, bu işin güzel taraflarıyla da başa çıkmanın yollarını öğrenir/öğrenmelidir.
Bu spontan manifesto bir “kopyala-yapıştır” pratiği olabilirdi. Ne yazık ki bunun için uygun bir web sitesi bulunamadı. Asıl konumuza dönecek olursak, Kısa-ca bölümünün Mayıs-Haziran sayısında kısa film siteleri değerlendiriliyor. Yazının devamından da anlaşılabileceği gibi henüz ülkemizde kısa filmcilere yardımı dokunabilecek hatırı sayılır web siteleri mevcut değil. Burada “hatırı sayılırdan” kasıt benimsinemalarım.com olabilir. 2005 yılında Ali İlhan ve Burcu Tatlıses’in projesi olarak ortaya çıkan, kısa sürede Türkiye’nin en büyük kısa film portalı haline gelen platform, açılışının üçüncü gününde 500 kullanıcıya ulaşmış. Açık kaldığı süre zarfında pek çok müptelası olan ve zaman zaman üyeleriyle buluşmalar düzenleyen sitenin mezun ettiği yetenekler arasında Sadi Celil Cengiz, Burak Aksak, Murat Özsoy ve Selçuk Aydemir gibi yetenekler yer alıyor.
Hâlihazırda yayında olan sitelerin başında kisafilm.com yer alıyor. Sitenin ana sayfasında ulusal ve uluslararası kısa film festivalleri takip edilebiliyor. Menü’de sırasıyla “kısa filmler listesi”, “kısa film festivalleri”, “ortak listeye üyelik”, “film atölyesi”, “sinema okulları” ve “kısa film üzerine yazılar” bölümleri var. “Kısa Filmler Listesi”nde 1987’den günümüze kadar yapılmış pek çok kısa filmin künyesine ulaşmak mümkün. Ancak künye sayfalarından ne filmin yönetmeninin fotoğrafına ne filmden karelere ne de fragmana ulaşabiliyorsunuz. “Kısa film festivalleri” bölümünde yurtdışında düzenlenen kısa film festivallerinin ay ay listesi yapılmış. Ne var ki, bu liste güncel değil. Bazı festivallerin sayfalarını ziyaret etmek istediğinizde artık o festivalin düzenlenmediğini görebilirsiniz. Mart ayı başlığının altında görülen bir film festivalinin tam filminize göre bir organizasyon olduğunu düşündüğünüz an festivalin son başvuru tarihi Şubat olduğunu görmek gibi acı tecrübeler de yaşayabilirsiniz. O nedenle kısafilm.com sitesinin festival başvuruları konusunda sağlıklı bilgiler verdiği söylenemez. İronik olan taraf ise, görsel bir sanat olan sinemanın, beyaz bir fon üzerine yerleştirilen özelliksiz fontlarla, yavan bir sadelik içerisinde sunulması.
Sadece film izlemek isteyenler için makul bir platform olan sinematurk.com sitesinin kısa filmler bölümünden yaklaşık 120 (116) kısa film izlenebiliyor. Ancak film yapım pratikleri, film okuması/eleştirisi ya da sektörel diğer bilgiler anlamında fayda sağlayacak bir yazı bulamıyorsunuz.
kisafilmler.com da sinamatürk.com gibi “Bakalım başkaları ne yapmış?” diyenlerin merakını giderebilecek bir film izleme platformu. “Yerli” ve “yabancı” kısa filmlerin çeşitli kategorilerde izlenebildiği siteyi Facebook, Twitter vb. Sosyal medya ağları üzerinden de takip edebilirsiniz.
kisafilm.net.tr’den güncel yapımlara ulaşma imkânı sağlarken, sitenin “Nedir?” bölümünde kısa film ile ilgili birtakım konsantre bilgiler mevcut. Bu bilgilerin hemen altında “Kısa film nedir?” sorusuna verilmiş çeşitli cevaplar yer alıyor. Örneğin; Serdar Akar “ Kısa film, uzun filmin annesidir. Uzun filmde yapılamayacak bir sürü şey kısa filmde çok kolay yapılabiliyor” şeklinde bir tanım yaparken, Umut Aral “Her şeyden önce bir egzersizdir, bir deneme tahtasıdır” diyor.
Facebook’ta on altı bin hayranı, Twitter’da iki bin takipçisi bulunan www.sinegoz.com yalnızca bir kısa film sitesi olmamakla birlikte, yayınlamış olduğu Vertov’un dokuz maddelik sinema manifestosuyla dikkat çekiyor. Sitede karşılaşacağınız haddinden fazla pop-up reklâm ise ziyaretçisini görsel estetikten uzaklaştırırken, hem göz yoruyor hem de dikkat dağıtıyor.
benimsinemalarım.com’a en yakın duran site eksisinema.com umut vaat eden nadir sinema sitelerinden biri. Sitenin kurucuları kendilerini şöyle tanımlıyor: “Bir grup ekşisözlük yazarının 2011 yılında kurduğu; sinemaya meraklı, film izlemeyi ve eleştirmeyi seven, “ benim de bir hikâyem var” diyerek kamerayı eline almaktan çekinmeyen bağımsız bir gruptur. Amatör ruhla bağımsızca sözünü söyleyen yazarlardan oluşur. Okuyucusunu bilgilendirmek, sinemaya elinden geldiğince katkı sağlamak amacı güder. Bu amaçla yazılarını yazar, filmlerini çeker.” Oluşumun, aidiyetlik hissiyatı üzerinden ilerlediği ve film çekme noktasında aktif roller üstlendiği söylenebilir. Sitenin “kısa film” bölümünden film örneklerine ulaşabiliyorken, site yazarları tarafından eklenen yorumları ve güncel kısa film haberlerini de okuyabilirsiniz. Ekşi Cast bölümünde, sözlük yazarları arasında kısa filmle uğraşan kişilerin birbirlerinin filmlerine destek sağlayabilmek için oluşturdukları bir iletişim ağı bulunuyor.
Değerlendirmeye alabildiğimiz kısa film siteleri için ortak bir yorum yapılacak olursa; çoğunun sitelere verilen aşırı ilginç isimler(!) ve olağanüstü tasarımlardan(!) oluştuğu dışında bir şey söylemek mümkün değil. “Peki, bu işin ideali nedir?” diye merak edenler için bazı uluslararası kısa film site örnekleri şöyle:
http://www.daazo.com/
http://www.shortoftheweek.com/
http://www.cultureunplugged.com/
http://jaymckinnon.com/blog/
http://www.filmsshort.com/
http://lorishortfilm.wordpress.com/
Hazırlayan: Zeynep Merve Uygun